ವಾಯುಮಂಡಲ – ತಾಪಮಾನ, ಕாற்றೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ
ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನ, ಕாற்றೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಗಳು ಹವಾಮಾನ ಮತ್ತು ಕಾಲಮಾನವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ.
1. ತಾಪಮಾನ (Temperature)
ಸೂರ್ಯನಿಂದ ಭೂಮಿಗೆ ಬರುವ ಕಿರಣಶಕ್ತಿ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.
- ಭೂಮಧ್ಯ ರೇಖೆಯ ಬಳಿ ಹೆಚ್ಚು ತಾಪಮಾನ
- ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ತಾಪಮಾನ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ನೀರು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಪವನ್ನು ಶೋಷಿಸುತ್ತವೆ
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ರೇಟ್ ≈ 6.5°C / 1000 ಮೀಟರ್
2. ಕாற்றೊತ್ತಡ (Atmospheric Pressure)
ಗಾಳಿಯ ಭಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಒತ್ತಡವೇ ಕாற்றೊತ್ತಡ.
- ಸಮುದ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ
- ಎತ್ತರ ಹೆಚ್ಚಾದಂತೆ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ
- ಬಿಸಿ ಗಾಳಿ → ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ
- ಚಳಿ ಗಾಳಿ → ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ
3. ಒತ್ತಡ ವಲಯಗಳು (Pressure Belts)
- ಭೂಮಧ್ಯ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ (0°)
- ಉಪಉಷ್ಣ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ (30°)
- ಉಪಧ್ರುವ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ (60°)
- ಧ್ರುವ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ (90°)
ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಜಾಗತಿಕ ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಯ ಆಧಾರ
4. ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆ (Wind System)
ಗಾಳಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡದಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡದ ಕಡೆಗೆ ಚಲಿಸುತ್ತದೆ.
- ವ್ಯಾಪಾರ ಗಾಳಿಗಳು (Trade Winds): 30° → 0°
- ಪಶ್ಚಿಮ ಗಾಳಿಗಳು (Westerlies): ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ
- ಧ್ರುವ ಗಾಳಿಗಳು (Polar Winds): ಚಳಿ ಮತ್ತು ಒಣ
5. ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ (Jet Streams)
ಮೇಲಿನ ವಾಯುಮಂಡಲದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಗಾಳಿಯ ಹರಿವುಗಳನ್ನು ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.
- ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ
- ಮಳೆಗಾಲವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ
6. ಕೊರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮ (Coriolis Effect)
ಭೂಮಿಯ ತಿರುಗುವಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಗಾಳಿಯ ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
- ಉತ್ತರ ಅರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ಬಲಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ
- ದಕ್ಷಿಣ ಅರ್ಧಗೋಳದಲ್ಲಿ ಎಡಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ
ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶಗಳು
- ಲ್ಯಾಪ್ಸ್ ರೇಟ್ → 6.5°C / ಕಿಮೀ
- ಗಾಳಿ → ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡ → ಕಡಿಮೆ ಒತ್ತಡ
- ಜೆಟ್ ಸ್ಟ್ರೀಮ್ → ಹವಾಮಾನ ನಿಯಂತ್ರಣ
- ಕೊರಿಯೋಲಿಸ್ ಪರಿಣಾಮ → ದಿಕ್ಕು ಬದಲಾವಣೆ
ನಿರ್ಣಯ
ತಾಪಮಾನ, ಕாற்றೊತ್ತಡ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ಚಲನೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳ ಅರಿವು ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
Shaktimatha Learning
ಮುನ್ನಡೆಯ ಕಲಿಕೆ | KPSC | UPSC
ಮುನ್ನಡೆಯ ಕಲಿಕೆ | KPSC | UPSC
No comments:
Post a Comment