ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ಪ್ರಕರಣ – 1973
ಪರಿಚಯ
1973ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೀಡಿದ ಕೇಶವಾನಂದ ಭಾರತಿ ತೀರ್ಪು ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಈ ತೀರ್ಪು “Basic Structure Doctrine” ಅನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು.
⚖ ಹಿನ್ನೆಲೆ
Article 368 ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲು ಅಧಿಕಾರ ಹೊಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಶ್ನೆ ಏನೆಂದರೆ – ಈ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಮಿತಿ ಇದೆಯೇ?
ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆ: ಸಂಸತ್ತಿನ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಅಧಿಕಾರ ಅನಿಯಂತ್ರಿತವೇ?
13 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠ
ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು 13 ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಸಂವಿಧಾನ ಪೀಠ ವಿಚಾರಿಸಿತು. 7–6 ಬಹುಮತದಿಂದ ತೀರ್ಪು ನೀಡಲಾಯಿತು.
ತೀರ್ಪಿನ ಸಾರಾಂಶ
- ಸಂಸತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಬಹುದು.
- ಆದರೆ “ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆ” ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
📚 ಮೂಲಭೂತ ರಚನೆಯ ಅಂಶಗಳು
- ಸಂವಿಧಾನದ ಪರಮೋಚ್ಚತೆ
- ಲೋಕಶಾಹಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಅಧಿಕಾರ ವಿಭಜನೆ (Separation of Powers)
- ಧರ್ಮನಿರಪೇಕ್ಷತೆ
- ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
- Judicial Review
🎯 ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಹತ್ವ
ಈ ತೀರ್ಪು ಭಾರತೀಯ ಲೋಕಶಾಹಿಯ ರಕ್ಷಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. KPSC ಮತ್ತು UPSC ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.
© Shaktimatha Learning | Kannada Special Topic – Basic Structure
No comments:
Post a Comment